Dawlad Magac U Yal Ah Oo Dhib Iyo Dabar Ku Ah Horumarka !
Gebo Gebo News

March 12th, 2018
Dawlad Magac U Yal Ah Oo Dhib Iyo Dabar Ku Ah Horumarka !

Dawlada federar ka ah ee Somaliya ma aha mid nool oo nafi ku jirto marka laga eego dhinacayada siyaasada,dhaqaalaha iyo bulshada waayo :



1- Dawlada Federalka ah ee Somaliya waxaa dhisay dalal shisheeye oo ku sargooyey danahooda waxaa lagu soo yabyabey

 

dalka Kenya waxaana loo soo gudiyey gudaha Somaliya.
2- Ciidamada qalabka sida ee Amaanka dawlada gacanta ku hayaa waa Kuwo shisheeye oo laga soo ururey dalal aan dhaqan iyo diinba la wadaagin bulshada somaliyeed intooda badan, kuwaas oo gacanta ku haya amaanka meelaha ku xeeran caasimada muqdisho.

3- Intaa ay dhisnayd waxaa loogu yeedho dawlada federalka Somaliya lama hayo hal doorasho oo si toosa dadka somaliyeed u soo doorteen barlamaan,madaxweyne iyo qaybaha kale ee dhismaha dawlad casri ah.

4- Waxaa lagu dhaqaa dalkaasi wareegtooyin iyo mala awaal salka ku haya danaha kala duwan ee dalalka haga siyaasada dhaqaalaha dalkaasi dumay ee noqday meel lagu boobo khayraadka dhulkaasi.

5- Dawlada federalka ahi waxa awood ah kuma laha dawlad goboleedyada ay ka kooban tahay federalka somaliya ,taasi waxaa tusaale kugu filan Dawlad goboleed ka Puntland oo heshiisyo aaney waxba ka ogeyn dawlada federalka ahi waxaa markhaati kugu filan heshiiska puntland iyo DPWorld ee Dekeda Boosaaso. Waxaa Tusaale kale kugu filan Mawqifkii dawlad goboleedka Somaliya ee Puntland iska taagtey go’aankii dawlada fedarelka ah ee Somaliya kula safatey is bahaysiga Qadar markii ay khilaafku ka dhex curtey dalalka Saudiga iyo UAE ka.

Arimahaasi waxay tilmaamayaan in aaney Dawlad federal ah oo firfircooni aaney ka jirin Somaliya balse Magac lagu shaqeysto uun uu yahay oo lagu qaldo rayi caalamka si loogu adeegsado ku dhicida khayraadka dalkii Somaliya la odhan jirey oo dhinaca shuruucda caalamiga ah qiil loogu helo in dawlad federal ah oo wax walba sharciyeysaa dhisan tahay. Dawlada Somaliland ayaa iyadu ah dawlad firficoon oo mateli karta Somaliya waayo:

a- Somaliland iyo Somaliya 1 July 1960 ayaa iyaga oo laba dal oo kala duwan ay midoobeen oo ay noqdeen hal wadan oo si iskooda iskugu tegey.

b- Ka dib markii dawladii Somaliya burburtey dagaalo kacdoon shacbi ah ka dib waxaa awoodii dalkaasi gacanta ku dhigey dagaalyahanadii ururadii SNM ,USC iyo SDM kuwaas oo ahaa ururadii firfircoonaa ee hagayey halgankaasi nasiib daro waxaa dhaqdhaqaaqyadii dhinaca Konfurta Somaliya ka hor yimi loolan dhinaca awooda ah oo ka dhashey odayaal iyo unugyadii siyaasadeed ee xukumadii Maxamed Siyaad Bare taasi oo kala qaybisan ururkii USC iyo SDM dagaaladiina u rogtey qaab qabiil arintaasi waxay sii shiday xasiloonaantii konfurta iyo gobolada dhexe ee Somaliya ama Somalidii Talyaanigu gumeysan jirey.

Sidoo kale arintaasi waxay abuurtey in Goboladii waqooyiga ee la midoobey koonfurtu ay wax garadkoodii iskugu yimaadeen shir iyada oo shirkaasi uu hogaaminayey Ururkii SNM oo gacanta ku dhigay goboladaasi. Waxgaradkii ,siyaasiintii odayadii iyo ururkii SNM markey derseen xaalada siyaasadeed dhaqaale bulsho iyo nabadgelyo ee gobolka waxay go’aamiyeen 18 May 1991 in Somalilandtii 26 June 1960 dib loo soo celiyo oo sidii koreba si ikhtiyaariya looga noqdo midowgii labada gobol ee 1 July 1960.

Qodobkaasi waa mid sharci ah waayo midowgii 1 July 1960 ee Somaliland iyo Somalidii Talyaanigu gumeysaney markey midoobayeen afti dadka laga qaadey oo lagu midoobey ma jirin balse waxaa wada hadal ka dib ansaxiyey siyaasiintii labada gobol. Mar hadii aaney dawlad rasmi ah oo Somaliya ka jirtaa aaney jirin,kol hadii jilayaashii siyaasada ee labada gobol ee midoobey qayb ka mid ahi ka baxdey heshiiskii, qaybtii kalena aaney mideysneyn oo u kala go’godey federal aan isla socon oo Puntland,Konfur galbeed, Galmudug, Juba land, Hirshabeele ay u far cameen waxaa burey sharciyan midowgii Somaliya ee 1 July 1960 waayo waxaa dhismey qab siyaasadeed cusub taasi waxay Somaliland xaq u siinaysaa in ay sharci u lee dahay in caalamku dib u eego dhaqan gal keeda dawlad madax banaan oo dib ugu noqotey maamulida dalkeeda oo xornimada ka qaatey boqortooyada Midoobey (UK) 26 June 1960. Sidaa awgeed Dowlada Somaliland waxaa la gudboon in ay sharciyen ku doonato kursigii 26 June 1960 uga xalaalobey qurumaha loo dhan yahay waayo weli qaynuunka dawliga ahi( International law) waa mid loo cuskan karo wixii hore ee sharciyan u jirey dib u eegideeda.

Mahad Dhamaan Alle(swt) Ayaa Iska Leh.

M J Farah

ref. hogaanka.org

131 Views




Features

  • Dawladda Somaliland Oo Shirkadaha Kalluumaysi Ee Shiinaha Uga Digtay In Ruqsada Ay Dawladda Soomaaliya Siisay Ula Soo Talaabaan Biyaha Somaliland.
  • Xukumada Somaliland Oo Ruqsadii Isgaadhsiinta Kala Noqotey Laba Shirkadood.
  • Daawo:Tirada Dad Ugeeriyooday Xanuunka Gawracatada Oo Ka Dilaacay Gobolka Saraar Iyo Masuulinta Gobalkaasi Oo Ka Hadlay.
  • Daawo:Madaxweyne Biixi Oo Masuliyinta Gudida Qandaraasyada Qaranka Ku Tilmaamay Masuuliyin Ka Dhabeeyeen Himiladii Qaranku Lahaa.
  • Daawo:Khudbad Sanadeedkii Madaxweyne Muuse Biixi Ka Hor Jeediyey Golaha Baarlamaanka.
  • Madaxweyne Biixi Oo Maamulka Puntland Ku Eedeeyay Inay Ciidammo Falal Amni Darro Ah Wada Soo Geliyeen Gudaha Somaliland.
  • Daawo:Isuduwaha Wasaarada Caafimadka Togdheer Oo Sharaxay Muhiimada Uu Leeyahay Mashruuc Kor Loogu Qaadayo Caafimaadka Hooyada Iyo Dhalaanka Oo Burco Lagu Daah Furay.
  • Daawo:Barnaamij Koob Saday Waxqabadka Gudida Qandaraasyada Qaranka + Ganacsatada Oo Heshay Goob Ay Si-Cadaalada Ugu Tartamaan.
  • Hoggaamiye Xirsi Cali Xaaji Xasan Oo Si Adag U Dhaliilay Dhismaha Jidka Berbera Corridor Ee Dhawaan La Dhagax Dhigay.
  • Dawlada Kenya Oo U yeedhay Safiirkeedi Muqdisho, kuna Amartay Safiirka Somaliya Inuu Ka baxo Dalkeeda.
  • Saddex Masuul Oo Xilal Wasiirnimo Ka Soo Qabtay Xukuumadii Siilaanyo Oo Muqdisho Ka Degay.
  • Somaliland Oo Cadaysay Mawqifkeeda Ku Aadan Dawlaha UK iyo Ruushka Oo Doonaya Inay Saldhigyo Milatari Ka Samaystaan Berbera.
  • Shirkada Dp World Oo Ka Noqotay Heshiiskii Ay Ku Maalgelinaysay Dekedda Magaalada Berbera Iyo Itoobiya Oo Caqabad Ku Noqotay Somaliland.
  • Daawo:Siyaasi Ka Tirsan Kulmiye Oo Madaxweyne Biixi Ku Eedeyey Inuu Burburinayo Xisbiga Kulmiye Fashilyey-na Siro.
  • Dawladda Maraykanka Oo War Cusub Ka Soo Saarey Qadiyada Madaxbanaanida Somaliland.
More FEATURES